Spelen met je kat: hoe lang en hoe pak je het aan?

1. Waarom moet een kat spelen?

Katten zijn roofdieren: jagen betekent opmerken, benaderen, springen en vangen. International Cat Care legt uit dat dit instinct bij huiskatten heel sterk blijft en dat de motivatie om te jagen maar gedeeltelijk met honger samenhangt. Een goed gevoede kat houdt dus de drang om te jagen.

Voor een binnenkat is spel de kans om dit gedrag te uiten. De richtlijnen van de AAFP en de ISFM uit 2013 beschouwen het voldoen aan de omgevingsbehoeften van de kat als essentieel, niet als optioneel. Ze wijzen erop dat het ontnemen van kansen om zich als roofdier te gedragen kan leiden tot obesitas, verveling en frustratie, die zich kunnen uiten in overmatig likken, stressgerelateerde ziekten of verkeerd gerichte agressie.

2. Hoe lang moet je per dag met je kat spelen?

Er is geen officiële duur die voor elke kat geldt, en de bronnen stellen die niet op dezelfde manier vast. In zijn campagne “Purrfect Play Every Day” (2023) roept International Cat Care op om met elke kat minstens vijf minuten per dag te spelen met een hengelspeeltje; volgens de eigen enquête doet minder dan 30% van de eigenaars dat. De Ontario SPCA spreekt over korte sessies van 5 tot 10 minuten, VCA over meerdere sessies van ongeveer 10 minuten per dag. De website PetMD gaat tot twee of drie sessies van 10 tot 15 minuten, zonder een studie te vermelden.

Deze cijfers zijn richtlijnen, geen gemeten drempel. Houd je liever aan de methode: begin met één of twee sessies van 5 tot 10 minuten per dag, kijk naar je kat en pas aan. International Cat Care merkt op dat een minuut intense activiteit voor veel katten al een goed resultaat is, en VCA dat het verliezen van interesse na enkele minuten niet betekent dat een kat het speeltje niet leuk vindt.

Stop de sessie wanneer je kat zich afwendt of weggaat: beter eindigen met een succesje dan je kat vermoeien. Een sterk gemotiveerde kat speelt langer, een minder gemotiveerde korter, en de duur is geen doel op zich.

3. Zo speel je: een prooi nabootsen

Het beste hulpmiddel is het hengelspeeltje: een stok met aan het uiteinde een speeltje dat op een prooi lijkt (een veer, een klein muisje). International Cat Care raadt een speeltje aan dat dicht bij de werkelijkheid komt en onvoorspelbaar beweegt; de AAFP en de ISFM stellen voor het te laten vliegen als een prooi in de lucht of snel in een rechte lijn weg te bewegen als een prooi op de grond.

Boots een echte prooi na: het speeltje stopt, verstopt zich achter een kussen, vertrekt in een andere richting (Ontario SPCA). Laat je kat het meerdere keren vangen: VCA wijst erop dat een kat moet slagen om geïnteresseerd te blijven.

Hoe meer een speeltje op een prooi lijkt, hoe intenser het spel kan zijn (International Cat Care). Speeltjes van bont of veren die een kat kan vangen, bijten en de lucht in kan gooien, werken goed (AAFP en ISFM).

• Hoe laat je het speelgoed van je kat roteren?

4. Sluit de sessie af met een “vangst”

In de natuur eindigt een jacht met een vangst en daarna een maaltijd. De AAFP en de ISFM raden aan de kat het speeltje te laten vangen om een vangst na te bootsen en de kat daarna te belonen met een snoepje; de Ontario SPCA stelt voor af te sluiten met een kleine snack of een maaltijd, afgestemd op het tijdstip. Geef je een snoepje, tel het dan mee in de dagelijkse portie.

Berg het hengelspeeltje daarna buiten bereik op: een touw dat blijft liggen kan een verstikkings- of wurgingsgevaar vormen (Ontario SPCA).

5. Wanneer spelen, en wat als je kat ’s nachts speelt?

Katten zijn actiever bij zonsopgang en zonsondergang (International Cat Care, Cats Protection). VCA stelt daarom voor liever ’s ochtends en ’s avonds te spelen. Maakt je kat je ’s nachts wakker, dan raadt VCA aan overdag en ’s avonds spel en maaltijden aan te bieden en dutjes in de avond te ontmoedigen; Cats Protection raadt veel spel overdag aan om energie kwijt te raken.

Beloon nachtelijk wakker maken niet: VCA merkt op dat elke aandacht ’s nachts het gedrag kan versterken. Cats Protection raadt af de kat uit te schelden, omdat die misschien aangeeft dat er iets mis is: sommige ziektes veroorzaken nachtelijk wakker worden. Is dat wakker worden nieuw, plotseling of gepaard met andere veranderingen, vraag dan eerst een dierenarts om advies voordat je naar een gedragsverklaring zoekt.

6. Fouten om te vermijden: handen, laser alleen, touw

Speel niet met je handen of voeten: de AAFP en de ISFM raden dat bij elk soort spel af, zodat noch de kat noch jij gewond raakt. Bij kittens benadrukt International Cat Care: groeiende tanden en nagels kunnen pijn doen en een kitten kan vingers met spel gaan associëren. Met een hengelspeeltje houd je afstand, wat ook krassen beperkt.

Gebruik de laserpen niet als enig speeltje: het lichtpuntje laat een kat loeren, achtervolgen en springen, maar nooit vangen (International Cat Care), wat frustrerend kan zijn; Cats Protection raadt aan speeltjes te vermijden die een kat nooit kan vangen. Gebruik je een laser, sluit dan altijd af met een speeltje dat de kat kan vangen (International Cat Care), bijvoorbeeld door de straal erop te laten stoppen (Ontario SPCA), en richt de straal nooit op het gezicht van je kat.

Laat geen touwtjes, linten of wolknotten rondslingeren. Over kittens waarschuwt International Cat Care dat dit speelgoed, eenmaal ingeslikt, de darmen kan doen samentrekken en dringende veterinaire zorg, soms een operatie, kan vereisen. Het touw van een hengelspeeltje berg je na het spelen op; VCA raadt af een kat alleen te laten met dit soort speelgoed.

7. Pas je aan je kat aan: kitten, schuwe kat, oudere kat

Kitten: International Cat Care merkt op dat het spel van een kitten maar enkele minuten kan duren, omdat kittens zich snel vervelen en snel moe worden; het spel moet geleidelijk worden afgebouwd, waarbij je de aandacht van het kitten naar iets anders richt, zoals eten. Een hengelspeeltje is beter dan handen. De AAFP en de ISFM geven aan dat kittens vaak langer en interactiever spel met mensen waarderen dan volwassen katten.

Schuwe of weinig speelse kat: forceer niets. De Ontario SPCA legt uit dat een hengelspeeltje je op afstand houdt, wat past bij overprikkelde of angstige katten, en dat kijken naar een bewegend speeltje ook een vorm van interactie is en vertrouwen kan helpen opbouwen. International Cat Care voegt eraan toe dat een weinig gemotiveerde kat snel moe wordt en veel overredingskracht kan vragen om te gaan spelen, en dat uitzoeken wat een kat tot spelen aanzet een kwestie van proberen is.

Oudere kat: International Cat Care raadt zacht spel aan dat is afgestemd op de mobiliteit; je kunt zelfs spelen terwijl de kat ligt. Weigert je kat te spelen terwijl die zich lijkt te vervelen, dan raadt Cats Protection een gezondheidscheck aan.

Meerdere katten: International Cat Care raadt aan tijd te reserveren voor individueel spel, weg van de groep, en de AAFP en de ISFM raden aan speelgoed op verschillende plekken neer te leggen om competitie en spanningen te voorkomen. Katten spelen bovendien liever met elkaar als ze zich thuis veilig voelen, met obstakels, verschillende niveaus, schuilplekken en hoge plekken om zich terug te trekken (International Cat Care).

• Verveelt mijn kat zich? Tekenen herkennen en je kat bezighouden